Tạo môi trường thuận lợi để củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô

Đầu tư tiếp tục giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế.

Đa dạng hóa nguồn lực tăng trưởng

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, điểm sáng của bức tranh kinh tế 2 tháng đầu năm 2026 là từ hoạt động sản xuất công nghiệp và thương mại. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) duy trì đà tăng trưởng khả quan, ước tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính dẫn dắt đà tăng này là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, kết hợp với việc Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 2 đạt 54,3 điểm - đánh dấu tháng thứ 8 liên tiếp nằm trên ngưỡng 50 điểm.

Bên cạnh đó, hoạt động thương mại quốc tế cũng ghi nhận sự bứt phá khi tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ. Điểm sáng không kém phần quan trọng là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang được củng cố vững chắc. Cả nước có hơn 35.400 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 70,69% so với cùng kỳ và cao gấp hơn 2 lần mức trung bình của giai đoạn 2021 - 2025.

Tuy nhiên, báo cáo cũng cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, nền kinh tế vẫn đang phải đối mặt với nhiều áp lực lớn, đặc biệt là lạm phát và sự bất định từ bên ngoài. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 2 tháng đầu năm tăng gần 3% đã cho thấy áp lực lạm phát đang có xu hướng gia tăng. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 2 tháng tăng hơn 7,5% so với cùng kỳ, thấp hơn tốc độ tăng cùng kỳ năm trước (9,3%), đòi hỏi cần theo dõi sát để kịp thời có giải pháp kích cầu…

Trong môi trường nhiều biến số đó, Việt Nam vẫn được đánh giá là điểm sáng tương đối ổn định trong khu vực. Moody’s Ratings hiện xếp hạng Việt Nam ở mức Ba2 với triển vọng ổn định, phản ánh nền tảng tài khóa và cán cân thanh toán đã cải thiện đáng kể. Nợ công được kiểm soát trong ngưỡng an toàn; cơ cấu nợ chuyển dịch theo hướng kéo dài kỳ hạn và tăng tỷ trọng vay trong nước, góp phần giảm rủi ro thanh khoản và tỷ giá. Thặng dư thương mại cùng dòng vốn đầu tư ổn định tiếp tục củng cố cán cân thanh toán, tạo lớp đệm quan trọng trước các cú sốc bên ngoài.

Theo nhận định của ông Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, mục tiêu tăng trưởng 10% là rất thách thức khi năm 2025 đã đạt khoảng 8%, tạo nền so sánh cao. Động lực xuất khẩu năm 2025 tăng khoảng 16%, song khả năng duy trì mức tăng này trong năm 2026 không lớn, trong khi các động lực mới chưa thể hiện rõ nét. Điều đó cho thấy dư địa tăng trưởng theo mô hình cũ đang dần thu hẹp, buộc nền kinh tế phải chuyển sang mô hình dựa nhiều hơn vào năng suất và đổi mới sáng tạo.

Khơi thông các động lực tăng trưởng nội địa

Trong cấu trúc tăng trưởng hiện nay, đầu tư tiếp tục giữ vai trò then chốt. Theo ý kiến của các chuyên gia, trong ba yếu tố quyết định tăng trưởng là lao động, đầu tư và khoa học công nghệ, thì đầu tư vẫn là động lực quan trọng nhất đối với Việt Nam, trong khi đóng góp của khoa học công nghệ còn hạn chế. Với nhu cầu đầu tư hạ tầng và năng lượng quy mô lớn, nếu chỉ dựa vào nguồn lực trong nước sẽ khó đáp ứng. Vì vậy, huy động hiệu quả vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là FDI, là lựa chọn tất yếu nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, mở rộng quy mô đầu tư phải đi cùng nâng cao chất lượng và khả năng hấp thụ công nghệ. Việc phát triển các khu thương mại tự do nhằm thu hút đầu tư và thúc đẩy chuyển giao khoa học - công nghệ cần được thiết kế theo hướng gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, cần xem xét cơ chế phù hợp cho phép doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận vốn nước ngoài một cách minh bạch và an toàn, tránh bỏ lỡ nguồn lực quan trọng trong bối cảnh vốn trong nước còn hạn chế.

Thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong bối cảnh thế giới tiềm ẩn rủi ro về căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự và cạnh tranh chiến lược, khối lượng công việc trong nước là rất lớn, đòi hỏi công tác điều hành phải chủ động, linh hoạt và sáng tạo hơn bao giờ hết.

Để đảm bảo hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nêu rõ 5 nhóm giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai. Cụ thể, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm nợ công và bội chi trong giới hạn quy định. Thực hiện chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo.

Tập trung đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng chiến lược hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh quốc gia, nhất là các công trình giao thông trọng điểm, hệ thống giao thông trục quốc gia, đường sắt, sân bay quốc tế. Ngoài ra, tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực chip, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; nâng mặt bằng kỹ năng của toàn xã hội.

Theo Tạp chí Kinh tế - Tài chính