Hội thảo nhằm tạo diễn đàn trao đổi cơ sở lý luận và thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đồng thời đề xuất các khuyến nghị chính sách phục vụ triển khai các chủ trương của Đại hội XIV và các quyết sách của Hội nghị Trung ương 3 về tổ chức và quản trị hiệu quả không gian phát triển, tạo lập các động lực tăng trưởng mới cho đất nước.
PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, phát triển không chỉ là mở rộng quy mô, mà trước hết là tổ chức lại và khai thác hiệu quả nhất các không gian sinh tồn và phát triển chúng ta đang có; phát triển phải bền vững, sử dụng hiệu quả nhất nguồn tài nguyên, nâng cao giá trị của từng mét vuông đất, từng cánh rừng, từng vùng biển vùng trời, hầm mỏ, từng khu đô thị... sau đó từ cái đã và đang có, mở rộng không gian phát triển, tạo dư địa phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững quốc gia. Không gian phát triển không chỉ là vùng lãnh thổ hay địa giới hành chính, mà còn là tổng hòa của không gian kinh tế - xã hội, không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian biển và đại dương, mặt nước và đáy biển sâu, cả không gian văn hóa, không gian số, dữ liệu, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, và không gian rộng hơn không gian chúng ta có do hợp tác quốc tế đem lại. Chiều dài, bề rộng và độ sâu của mỗi không gian không hẳn nằm ở chính giới hạn của không gian đó, mà nó có thể được thay đổi về các chiều kích nhờ vào sự hiểu biết, năng lực khoa học và công nghệ, kỹ thuật, trình độ của con người. Khoa học công nghệ kỹ thuật có thể giúp con người tiến cao hơn lên tầng vũ trụ, sâu hơn xuống tầng của đáy biển và lòng đất.
GS. TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu đề dẫn
Đồng chí cho biết, vừa qua, Ban Chính sách chiến lược Trung ương đã tổ chức tổng kết 8 năm thực hiện Nghị quyết 36 về kinh tế biển, đã trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chấp hành Trung ương. Từ thực tiễn tổng kết 8 năm thực hiện Nghị quyết 36, chúng ta nhận thấy rằng giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở những kết quả đạt được, mà còn ở sự chuyến biến về tư duy phát triển: từ khai thác tài nguyên biển sang phát triển bền vững kinh tế biển, và ngày nay là tư duy quản trị, tổ chức và phát huy giá trị của không gian biến quốc gia. Chính sự chuyển đổi tư duy này cũng là bài học có ý nghĩa đối với việc kiến tạo các không gian phát triển khác của đất nước.
Đồng chí cho rằng, để kiến tạo các không gian phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới, trước hết, chúng ta cần đổi mới tư duy về không gian phát triển. Quy hoạch tổng thể quốc gia cần mở đường cho phát huy các tiềm năng, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững và bao trùm; cần chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy phát triển mang tính hệ thống trong toàn bộ quốc gia, có phân công, liên kết và bổ trợ lẫn nhau.
PGS. TS. Vũ Hải Quân, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Hội thảo
Thứ hai, phải tái cấu trúc không gian phát triển quốc gia theo tư duy mới, với tầm nhìn dài hạn, phát triển bền vững; cần chuyển từ mô hình tăng trưởng mở rộng dựa nhiều vào đất đai, lao động và vốn sang mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức, công nghệ, dữ liệu, văn hóa và chất lượng nhằm tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn. Thứ ba, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị phát triển. Phát triển không gian không thể chỉ là điều phối hành chính, mà phải là quản trị theo mục tiêu, theo không gian, theo nguồn lực và theo kết quả. Cơ chế điều phối phải thực chất hơn, hiệu lực hơn, gắn với phân cấp, phân quyền phù hợp, đồng thời có cơ chế chia sẻ lợi ích, chia sẻ nguồn lực và trách nhiệm giữa các cấp, các ngành, các địa phương. Thứ tư, cần chuyển đổi từ tư duy quy hoạch tĩnh sang tư duy kiến tạo và thích ứng. Quy hoạch không chỉ là bản đồ phân bổ đất đai hoặc danh mục dự án, mà còn là công cụ tổ chức tương lai, có khả năng cập nhật theo dữ liệu thời gian thực, kiểm nghiệm qua nhiều kịch bản và điều chỉnh trước những biến động lớn. Mỗi quyết định hôm nay cần được đánh giá đồng thời về hiệu quả trước mắt, tác động cấu trúc đến năm 2045 và tầm nhìn đến năm 2130.
Đồng chí nhấn mạnh, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương trân trọng cảm ơn và tiếp thu những kết quả nghiên cứu, các luận cứ, ý tưởng và kiến nghị của các chuyên gia và nhà khoa học tham dự Hội thảo hôm nay để phục vụ công tác xây dựng chính sách.
Đoàn Chủ tọa Hội thảo
Trong phát biểu đề dẫn, GS.TS. Lê Văn Lợi khẳng định, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng tái cấu trúc, biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, Việt Nam phải đồng thời duy trì tăng trưởng cao, nâng cao chất lượng và tính bền vững của phát triển, đồng thời củng cố năng lực tự chủ, chống chịu, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Sau 40 năm Đổi Mới, mô hình tăng trưởng theo chiều rộng đã bộc lộ giới hạn. Việt Nam cần chuyển từ “bản đồ hành chính” sang “bản đồ phát triển”; từ quản lý các địa bàn riêng lẻ sang quản trị mạng lưới, hành lang và hệ sinh thái liên kết; từ khai thác không gian hiện hữu sang chủ động tái cấu trức và kiến tạo các loại hình không gian phát triển mới dựa trên thể chế, khoa học - công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị.
Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki phát biểu ý kiến
Đồng chí cho rằng, không gian phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới không nên hiểu theo nghĩa hẹp, tĩnh tại và thuần túy gắn với địa giới địa lý hoặc địa giới hành chính. Chúng ta nên quan niệm không gian phát triển như một hệ sinh thái động, đa tầng và tích hợp, trong đó thể chế, kết cấu hạ tầng, nguồn lực con người, khoa học - công nghệ, văn hóa, dữ liệu, thị trường và hợp tác quốc tế tạo ra động lực tăng trưởng nhằm đạt được các kết quả phát triển. Không gian của một quốc gia được xác định bởi đường biên, nhưng không gian phát triển của một dân tộc được mở rộng bởi tầm nhìn, khả năng tổ chức, năng lực sáng tạo và mức độ kết nối. Theo tinh thần Đại hội XIV và Hội nghị Trung ương 3, cần tiếp cận đồng thời hai nhóm không gian: các không gian hiện hữu phải được tái cấu trúc, nâng cấp và kết nối hiệu quả hơn; các không gian mới phải được chủ động kiến tạo, thử nghiệm và khai thác có trách nhiệm.
Đại sứ Italia Marco Della Seta phát biểu tại Hội thảo
Đồng chí đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận sâu năm nhóm vấn đề: Thứ nhất, làm rõ khung lý luận và phương pháp tiếp cận về không gian phát triển. Thứ hai, tổ chức lại các không gian phát triển hiện hữu sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Thứ ba, kiến tạo các không gian phát triển mới. Thứ tư, hoàn thiện cơ chế phát triển và điều phối các không gian chiến lược. Thứ năm, xác định rõ vai trò của Nhà nước và cơ chế huy động nguồn lực. Từ các vấn đề nêu trên, Hội thảo cần hướng tới việc đề xuất các giải pháp, ưu tiên sáu đột phá: Một là, đổi mới tư duy về không gian phát triển. Hai là, hoàn thiện thể chế cho các không gian phát triển mới. Ba là, phát triển hạ tầng tích hợp. Bốn là, thúc đẩy khoa học, công nghệ và công nghiệp chiến lược. Năm là, đổi mới quản trị vùng và quản trị địa phương sau hợp nhất. Sáu là, phát triển nguồn nhân lực và năng lực dự báo.
Hội thảo gồm hai phiên chuyên đề và một phiên tọa đàm chính sách với sự tham gia của các học giả đến từ Việt Nam, Italia, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia khác. Các tham luận tập trung trao đổi về cơ sở lý luận và thực tiễn của không gian phát triển; quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia; phát triển không gian số, không gian biển, không gian ngầm và các mô hình phát triển mới; đột phá thể chế, phát triển vùng và liên kết vùng; vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; cùng kinh nghiệm quốc tế và các khuyến nghị chính sách đối với Việt Nam.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm
Các ý kiến tại Hội thảo thống nhất cho rằng trong bối cảnh mới, không gian phát triển cần được quản trị theo cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và liên vùng; vượt qua giới hạn của tư duy phát triển theo địa giới hành chính, hướng tới khai thác hiệu quả các nguồn lực đất đai, biển, đô thị, hạ tầng, dữ liệu và các không gian phát triển mới. Đồng thời, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được xem là những động lực trực tiếp kiến tạo các không gian phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chia sẻ kinh nghiệm quản trị phát triển. Những bài học quốc tế về quy hoạch không gian, phát triển đô thị, kinh tế số, quản trị đổi mới sáng tạo và liên kết vùng được đánh giá là những tham khảo có giá trị đối với quá trình hoạch định chính sách ở Việt Nam.
Quang cảnh Hội thảo
Ban Tổ chức khẳng định các tham luận và kiến nghị của các chuyên gia tại Hội thảo sẽ được tổng hợp thành báo cáo chính sách gửi các cơ quan có thẩm quyền, góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các quyết sách của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV tạo động lực phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Văn phòng Ban
In bài viết
